Biografie

Mogobe Ramose, filosoof: “Wijsheid begint met het besef dat onze twee armen de stam van de baobab niet kunnen omarmen. Maar als we de handen ineenslaan, is het mogelijk dat wij elkaar kunnen versterken en verrijken. Dan wordt wijsheid geboren.” 

Als vijftienjarige vluchteling uit Suriname werd ik, Seandy Achthoven geboren in Paramaribo, in Nederland “de ander”; nog steeds menselijk, maar van een inferieure orde, lid van een groep waarop aannames roekeloos werden geschilderd, uitsluitend op basis van mijn afkomst en de tint van mijn huid en zonder enige duidelijkheid over de eigenschappen en karakteristieken die eraan worden toegeschreven. 

In de Surinaamse culturen met kiemen in Afrika en Azië, bestaat de menselijke gemeenschap naast levenden ook uit overledenen, zielen van voorouders en generaties die nog geboren moeten worden. Dit en het feit dat alles bezield is en de individu verankerd is in de leefgemeenschap, geeft vorm en betekenis aan hoe je voor elkaar en voor je omgeving, de natuur zorgt, hoe je omgaat met het verleden en de toekomst en met kennis en waarden. Plots in Nederland viel de vertrouwde samenhang van de bezielde wereld uit elkaar en ik moest een weg vinden in een gefragmenteerde wereld waar verbinding mij willekeurig en vaak kortdurend leek.   

Ik werd mij steeds meer bewust van hoeveel blauwdrukken wereldwijd zijn doordrongen van de verraderlijke invloed van imperialisme en westerse hegemonie. Hierin ook sociaal-ecologische catastrofe welke voortkomt uit kolonialisme. Hierin ontspringt mijn werk, waarin ik in verschillende media onderlinge samenhang zichtbaar maak. Als Surinaamse diaspora sta ik daarin op de schouders van voorouders uit Afrika, India en Inheemsen als de oorspronkelijke bewoners van Suriname. 

Voordat ik de kunstacademie begon was ik mede-eigenaar in een praktijk voor fysiotherapie. Ik reisde met topsporters de wereld over naast mijn reguliere werk als manueeltherapeut. Ik vind opgedane ervaringen, speciaal op gebied van mensenkennis, zoveel verschillende manieren van denken en voelen, relateren vanuit verschillende posities, alsook opgeleid zijn in analytisch en academische manier van denken en het grootbrengen van twee kinderen, van toegevoegde waarde in mijn kunstenaarspraktijk omdat het wezenlijk toevoegt aan mijn verbindende kern: ik wil verbinden. Er is geen jij, noch ik, zonder wij.

Statement

Mijn kunst gaat over het innemen van ruimte door “de ander” waar zij historisch gezien van zijn uitgesloten. Op bijvoorbeeld wetenschappelijk, politiek, economisch of cultureel gebied. In de kern zoek ik met mijn werk naar het ontmantelen van alomtegenwoordige structuren van verdeeldheid en uitsluiting en pleit voor gelijke waardering van verschillende denk – en kennistradities en een meer inclusieve en rechtvaardige mondiale dialoog. Dat daagt ons uit tot een diepgaande heroverweging van maatschappelijke normen en ingesleten overtuigingen. Hoever zijn wij in bevragen van onze perceptie van de werkelijkheid, de wereld en onze plaats daarin? Hoever bereid tot het omarmen van paradigmaverschuiving? 

Mijn expressie is veelvormig en filosofie, met kunst als opening en faciliteren van een dialoog, valt ook onder mijn beroepspraktijk. Samenwerking vanuit diversiteit en met andere kunstdisciplines vind ik een must vanwege speciale, specifieke input vanuit hun persoonlijke ervaringen en levenshouding, cultuur, kennis, deskundigheid en traditie. Het samenvloeien van creatieve stromen zorgt voor verrassingen, meer scherpte en innovaties.  

De kunstenaarspositie kent bij uitstek grootse vrijheid om maatschappijkritisch te zijn, los van enig kader, stroming, denktraditie, religie. 

Aan vrijheid en ruimdenkendheid hecht ik, en vast ook jij, grote waarde.  

Hoe prettig is het dan om ons te realiseren dat we die vrijheid en ruimdenkendheid genieten binnen ons Westers paradigma. En hoe goed we in zijn staat buiten die dominante kaders te denken over diezelfde vrijheid en ruimdenkendheid. Vanuit welke positie is er ruimte voor anders-denken? Wie kent aan wie vrijheid en ruimdenkendheid toe? Wanneer zou er sprake zijn van een gelijkwaardige positie? Welke vrijheid en ruimte genieten anders-denkenden? Is het een kwestie van dat we hen die vrijheid toekennen? Of ís die er. Bestaat die en is er geen erkenning van “het Westen” nodig om te weten dat denktradities en vrijheid in beginsel van iedereen al gelijkwaardig is.

Net zomin men met het Westen en de Derde Wereld topografische verwijzingen doet, zijn zwart en wit biologische duidingen van een huidskleur. Het zijn politieke termen die worden gebruikt om aan te geven wie profiteert van witte privileges, rijkdom en rechtvaardigheid, en wie potentieel slachtoffer is van raciale discriminatie, onderdrukking en onrechtvaardigheid.  

“Wit” staat voor wetend en neutraal en bovendien objectief met zuivere oordelen. “Wit” geboren betekent dat je de mogelijkheid hebt om regels en wetten te maken dan wel naar jouw hand te zetten en de wereld te mogen bereizen zonder beperkingen. Bovendien de wereld te voorzien van mythes en westers- centrische narratieven waarmee we mensbeeld en wereldbeeld bepalen.  

  

Kunstenaars reflectie

De wereld meer diverse beelden aanreiken vind ik belangrijk omdat we niet alleen ons wereldbeeld vormen op basis van hoe geschiedenis is verteld, maar ook onze kinderen de kosmos zullen beschouwen aan de hand van verhalen die we nu maken.  

Hoe deel je geleefde wereld met jouw beschouwer wanneer taal alleen faalt bij het onzegbare. Wanneer benoemen van gevoel de essentie ervan nog niet overdraagt. 

Woorden alleen tonen slechts een fractie van tussenruimte: oningevulde leegten, stippellijnen, klanken van de apinti*, echo’s en schaduwen, als onzichtbare verbindingen.

Adem van het gezegde kleeft aan al dat het raakt en verliest daarmee aan oorspronkelijke inhoud. Daarom is het essentieel om de tussenruimtes te verkennen: ondenkbare, anticiperende gedachten die we intuïtief aanvoelen. De oorsprong te tasten als het nagevoelde van een zware golf die eindigt in de rimpeling van een beekje; de weg terug volgen van stukken rots die als verdwaalde gepolijste kiezels op het strand liggen. En zo een mens, de ander, te kennen in al zijn talen als het geleefde geheel van zeven generaties.

Ik onderzoek hoe we elkaar kunnen verstaan; hoe we kunnen samenleven in gevoelige tussenruimten waar de energie-uitwisseling puur is. En hoe we van elkaar kunnen leren in vormen die we met elkaar niet hebben kunnen belichamen. Welke woorden zijn daarvoor toereikend. 

Magistraal is taal als illusie, waar het gezegde waar lijkt. De werkelijkheid van de geleefde ervaring ontsnapt altijd aan de greep van woorden.

Nee, dan kunst en poëzie: Dáár kunnen tussenruimtes worden aangeraakt. Stippellijnen en leegten worden soms zichtbaar als ongrijpbare schaduwen. Zij vervullen onze zielen, en laten een glimlach verschijnen op de gezichten van onze voorouders en ongeborenen. 

Mijn houvast is de volte in het niets dat blijft. Kennen van de wereld van volheid, die in het Westen vaak als het “niets” wordt beschouwd. Waar het “niets” is dat blijft, stel ik voor te fluisteren over huid van fossielen, de adem op te roepen van onze gezamenlijke voorouders, zodat ze hun wijsheid met ons kunnen blijven delen als een zachte bries in de kleuren van de ochtendzon over de woestijnen, gletsjers, regenwouden, steppen, oceanen. Opdat we mogen verblijven in de volte, in de aanwezigheid van allen die onze zielen dragen; nu, eerder en later. 

*Apinti: drum van Surinaamse Marrons, ook gebruikt als communicatiemiddel.